Vũ Linh
Truyền thông dòng chính
-mainstream media- Mỹ chưa bao giờ có thái độ phe đảng một chiều công khai và
lố bịch như hiện nay. Ai cũng biết khối truyền thông này chống Trump một
cách tuyệt đối, chống bất cứ chuyện gì Trump làm hay không làm, nói hay không
nói, một cách hoàn toàn vô điều kiện, không rào đón gì hết. Nhất cử nhất
động của Trump đều bị chống, bị chửi, bị xuyên tạc, bị bóp méo, bị bôi bác.
Tại sao
lại có hiện tượng quái lạ này?
Trước hết, ta nhìn
qua tình trạng hiện hữu, bằng cách nhìn vào một trường hợp cụ thể nhất là báo
được gọi là 'chị cả' của giới truyền thông loa phường Mỹ: báo New York Times.
Câu chuyện New York
Times
NYT trên nguyên
tắc là cơ quan thông tin có bình luận luôn, nghĩa là có phần tin tức trên
nguyên tắc phải là trung thực, khách quan, và cả phần bình luận có thể chủ quan
hơn. Trên thực tế hiện hữu, làn ranh thông tin và bình luận dường như đã bị lu
mờ rất nhiều trên NYT nói riêng và trên cả khối truyền thông dòng chính (TTDC)
nói chung. Đại Học Harvard đã xác nhận chuyện này khi họ nghiên cứu thấy TTDC
Mỹ có khuynh hướng chống TT Trump trong hơn 90% bình
luận của họ, và cả trong các bản tin luôn. Tin bất lợi cho Trump thì thổi
phồng, thêm mắm thêm muối, tin có lợi thì ém nhẹm không đăng.
Công bằng mà
nói, trong chính trị, khó có thể có chuyện khách quan, công tâm 100%. Biết vậy,
nhưng khi có thái độ chống Trump trong hơn 90% bản tin thì quả là đã đi quá xa,
mà lại còn ngoan cố vỗ ngực cho mình trung thực thì chẳng khác gì tát vào mặt
dân ngu khu đen. Ấy vậy mà truyền thông tỵ nạn và không ít cụ tị nạn vẫn coi
truyền thông Mỹ như... Kinh Thánh mẫu mực của truyền thông trung thực và công
tâm.
Tiến trình rẽ
trái của NYT thật ra không phải là chuyện xẩy ra một sớm một chiều. NYT đã đi
từng bước, từ khách quan thông tin của thế kỷ trước tới cách đây vài chục năm;
bây giờ hiên ngang chuyển qua tiếng nói của khối thiên tả gọi là 'liberal' hay
'progressist', trở thành một thứ lực lượng xung kích của khối thiên tả cực
đoan, chống TT Trump tới cùng, cũng chống luôn mọi tư tưởng bảo thủ.
Tại sao có hiện tượng
chuyển hướng mạnh như vậy. Ta hãy xem qua nhận định của James Bennet và Jill
Abramson.
Ông James
Bennet: là một cựu chủ biên trang quan điểm -editor in chief of editorial
page- của NYT từ 2016 tới 2020. Năm 2023, Bennet viết bài phân tích sự chuyển
hướng của NYT. Theo ông ta, NYT:
- Từ khuynh
hướng cấp tiến -liberal- đã trở thành hết cấp tiến -illiberal-. Hiểu theo
ý của Bennet, 'liberal' có nghĩa là phóng khoáng, cởi mở, tuy thiên
tả nhưng chấp nhận đối thoại với quan điểm khác; và rồi NYT đã biến thái,
khoá cửa không cho bất cứ quan điểm nào khác chen vào, trở thành một
chiều, độc đoán tuyệt đối. Học sách Hitler và Mao. Các quan điểm của các
nhà báo và biên tập viên bảo thủ ngay trong NYT bị kiểm duyệt, phần lớn
không cho đăng luôn.
- Bennet đưa
kinh nghiệm bản thân: bị công kích và các xếp xài xể mạnh khi ông chấp
nhận đăng bài nhận định 'trái chiều' của một thượng nghị sĩ bảo thủ CH Tom
Cotton trên NYT, khiến ông Bennet bực mình từ chức ngay, rời khỏi NYT.
- Bennet cho
rằng NYT đã bị 'đảo chánh' từ bên trong khi đám nhà báo trẻ cấp tiến nặng
khuynh đảo và có thể nói chiếm hẳn báo NYT, chủ trương NYT phải là tiếng
nói của cấp tiến văn minh tiến bộ, chủ trương 'công bằng xã hội' theo phe
tả.
Bà Jill
Abramson: là tổng chủ bút -executive editor- của NYT từ 2011 tới 2014. Sau
khi về hưu, năm 2019, bà Abramson viết sách về NYT có tên là Merchants of Truth
- Lái Buôn Sự Thật. Theo bà, NYT:
- Có khuynh
hướng chống Trump triệt để, mất hết công tâm trung thực, đưa đến việc NYT
mất luôn uy tín.
- Việc chuyển
hướng bị thúc đẩy bởi hai yếu tố then chốt: sự xâm chiếm tòa báo bởi đám
nhà báo trẻ cấp tiến cực đoan nhất, cùng ý kiến với ông Bennet, và báo
hoàn toàn bị chi phối bởi nhu cầu tài chánh, cần tiền quảng cáo nhắm vào
khối độc giả trí thức thiên tả của thành phố New York.
- Những bài
viết cũng như cách đặt tựa lớn cho các bản tin đã mất tính trung thực để
phản ảnh quan điểm cấp tiến chống Trump tuyệt đối, tới cùng của báo.
Theo những
vị trên, NYT chuyển hướng qua phiá tả từ những năm 2016-2017 khi ông Trump mới
xuất hiện, công khai hô hào bảo thủ chống cấp tiến, chống đảng DC và chống bà
Hillary.
Sự thật là NYT đã là
tiếng nói của cánh tả ngay từ trước khi Trump xuất hiện rất lâu. Ngay từ thời
miền Nam ta còn đang trực diện với cuộc chiến sinh tử chống xâm lăng của CSBV
với hậu thuẫn của khối CS quốc tế và dĩ nhiên của khối truyền thông thiên tả
Mỹ, trong đó có NYT. Chính xác hơn, NYT chính là báo đi tiên phong trong việc
chống lại sự tham chiến cứu Nam VN của chính phủ Johnson, chuyên môn tung những
tin hết sức bất lợi cho QLVNCH, công khai ca tụng tinh thần yêu nước của VC, và
luôn luôn tiên đoán VNCH sẽ sụp đổ hoàn toàn, Mỹ thảm bại và VC toàn thắng. Y
chang như đám vẹt đang tung hô 'chiến thắng ngọt ngào của Iran trên đế quốc
Mỹ' hiện nay.
Nguyên nhân chuyển
hướng qua cánh tả
Theo nhiều
nghiên cứu khác, đã có vài lý do quan trọng cho sự chuyển hướng trên, nhưng
trên căn bản, có lẽ cuộc chiến tại Nam VN đã là yếu tố quan trọng nhất đưa đến
việc chuyển hướng mạnh qua phía tả của truyền thông Mỹ.
A. Ý thức hệ
Ngay từ những
thập niên 1960 trong thời chiến tranh VN, ngành báo chí Mỹ đã bị 'xâm chiếm'
bởi những thế hệ nhà báo mới, rất trẻ, phần lớn tốt nghiệp, nghĩa là đã được
tẩy não kỹ từ thời mẫu giáo tới đại học, bởi hệ thống giáo dục cấp tiến Mỹ,
không có một ly kinh nghiệm sống, trong khi vẫn bị mê hoặc bởi những lý tưởng
cao đẹp viễn vông của xã nghĩa, với những khái niệm xa vời như công bằng xã
hội, nhân bản nhân ái, bảo vệ dân nghèo chống áp bức, bóc lột của nhà giàu,...
Phần lớn các nhà
báo trẻ đó tốt nghiệp đại học trong các môn nhân văn, chính trị học, xã hội
học, nên ngay từ đó đã có khuynh hướng thiên tả khi ý thức hệ tả phái thống trị
các môn học này trong các đại học Mỹ và khắp thế giới [Thành thật khai báo:
kẻ này tốt nghiệp trường Chính Trị Học -Science Po- (thuộc Đại Học Lausanne),
là trường nổi tiếng thiên tả nhất của Thụy Sỹ, do một triết gia xã nghĩa Ý của
thế kỷ 19 -Vilfredo Pareto- thành lập năm 1901; môn học chính của kẻ này là 'Kinh
Tế Chỉ Huy', économie dirigiste; với hậu quả 'trái chiều' là càng học càng thấy
kinh tế xã nghĩa vô thực; không khác gì đám tù 'ngụy quân ngụy quyền' càng học
cải tạo VC càng thù ghét VC].
B. Trách nhiệm mới - Tiêu
chuẩn đạo đức nghề nghiệp mới
Theo quan điểm cổ
điển, truyền thông cần phải không phe phái, tuyệt đối trung lập, không theo phe
cánh nào. Chỉ cung cấp thông tin trung thực để người dân hiểu rõ vấn đề rồi họ
tự lấy quyết định cho chính mình. Thế nhưng quan điểm về vai trò của truyền
thông đã thay đổi hẳn. Ngày nay, dưới ảnh hưởng của các nhà báo trẻ, vai trò
của truyền không còn là thông tin thuần túy, mà còn có hai trách nhiệm lớn hơn
nữa:
- trách nhiệm
phân tích: các nhà báo trẻ, với sự hiểu biết thu thập từ đại học, tự cho
có trách nhiệm phải phân tích, giải thích những diễn biến, thậm chí đi xa
hơn, còn phải tiên đoán tương lai luôn, để cảnh giác quần chúng.
- trách nhiệm
hướng dẫn dư luận, 'tạo thời thế', chứ không thể thụ động khoanh tay ngồi
nhìn chuyện xẩy ra rồi báo cáo trung thực, vô thưởng vô phạt.
Từ những trách nhiệm mới trên, truyền thông bây giờ đã vứt hết vào thùng
rác những tiêu chuẩn nền tảng của ngành truyền thông cổ điển, như trung thực
không tung phếch-niu, công bằng không phe cánh, độc lập không là cánh tay nối
dài của bất cứ thế lực chính trị hay tài chánh nào,... Vì nhu cầu hướng dẫn dư
luận, các nhà báo phe đảng hiện nay sẵn sàng hy sinh tất cả những tiêu chuẩn về
đạo đức nghề nghiệp. Với họ, trách nhiệm lèo lái dư luân bây giờ quan trọng hơn
hết. Truyền thông đã trở thành một công cụ chính trị, có trách nhiệm phát huy
một ý thức hệ mà đám nhà báo tin tưởng.
Tính năng động đó đã
khiến các nhà báo trẻ làm cuộc cách mạng truyền thông ngay từ khi còn chiến
tranh VN. Đám nhà báo trẻ quyết tâm muốn chấm dứt việc Mỹ tham chiến giúp Nam
VN chống xâm lăng của CSBV nên cố gắng xoay chuyển dư luận quần chúng, luôn
tung tin bất lợi cho miền Nam sau khi thổi phồng, phóng đại lên mây, lên án
miền Nam cũng như việc Mỹ tham chiến, trong khi nức nở ca tụng VC.
C. Mất niềm tin
Công bằng mà nói, đám
nhà báo trẻ trong chiến tranh VN, đã thấy tận mắt, nghe tận tai những chuyện
không như thông tin chính thức của cả chính phủ Mỹ lẫn chính phủ Nam VN.
Điển hình nhất: trong
khi họ nghe tướng Westmoreland báo cáo những tin chiến thắng đầy lạc quan, 'ánh
sáng cuối đường hầm', thì bất ngờ xẩy ra trận Mậu Thân khi VC đã có thể tấn
công -tuy mang tính cảm tử thí mạng cùi- cùng lúc cả trăm thị xã và căn cứ quân
sự VNCH. Chẳng những VC vẫn còn rất 'khỏe', mà truyền thông còn đặt câu hỏi làm
sao một chiến dịch quy mô như vậy mà cả Mỹ lẫn VNCH đều không hay biết, có phải
dân chúng miền Nam đã ngấm ngầm giúp giữ bí mật cho VC không? Họ không cần biết
những giả thuyết kiểu như cả Mỹ lẫn VNCH đều biết trước nhưng cố tình để VC ra
mặt để có thể truy diệt tận cùng vì họ cho đó chỉ là ngụy biện sau khi bị đánh
chí tử.
Dù sao thì những 'mâu
thuẫn' giữa những thông báo chính thức với sự thật trên chiến trường, đã khiến
các nhà báo trẻ lý tưởng đó mất niềm tin vào lãnh đạo Mỹ, từ TT Johnson tới
tướng Westmoreland. Với lãnh đạo VNCH, báo giới Mỹ chưa bao giờ coi ra gì, đừng
nói tới chuyện tin tưởng hay không.
D. Tài chánh
Cuộc sống thực
tế trong thành đồng tư bản Mỹ ngày càng bị đồng tiền chi phối. Truyền thông, từ
báo viết tới tivi, radio, ngày càng lệ thuộc vào tiền quảng cáo họ nhận được.
Không quảng cáo, tất cả sẽ chết ngắc. Ở đây phải nói cho rõ, tuy số người mua
báo, theo dõi tivi không còn ý nghĩa trực tiếp gì nữa, trên thực tế, số người
đọc/nghe vẫn còn có tính quyết định trong việc quảng cáo. Không khán giả, không
độc giả thì dĩ nhiên không còn quảng cáo, mà không quảng cáo thì truyền thông
chết.
Do đó, quảng cáo
là máu nuôi sống truyền thông. Mà muốn có quảng cáo, phải thu hút được người
đọc/nghe. Mà theo nghiên cứu của truyền thông, những người đọc và nghe truyền
thông có hai loại chính ở Mỹ: khối dân tỉnh thành lớn và khối dân tỉnh nhỏ
hay thôn quê.
- Trong khối
tỉnh thành lớn, phần đông độc giả/khán giả thuộc thành phần trí thức có
khuynh hướng thiên tả, do đó truyền thông các tỉnh lớn cũng bắt buộc phải
theo khuynh hướng thiên tả. Tư tưởng thiên tả là hậu quả của cái mặc cảm
lớn của giới trí thức: trí thức phải thiên tả mới là trí thức có hiểu
biết. Ngay cả mấy ông bác sĩ, luật sư tị nạn, cũng phải biểu diễn tính trí
thức học cao hiểu rộng bằng thái độ thiên tả, chống bảo thủ, chống Trump.
Giải thích việc tại sao các báo của các thành phố lớn như New York,
Washington DC, San Francisco, Los Angeles,... đều có khuynh hướng thiên
tả. Các thành phố lớn cũng là nơi tập trung của rất nhiều dân nghèo, ít
học, mà rồi đám này cũng thiên tả luôn vì sống nhờ trợ cấp.
- Trái lại,
trong các tỉnh nhỏ hay thôn quê, phần đông độc giả/ khán giả có khuynh
hướng bảo thủ hơn, nên truyền thông tại những nơi này cũng có khuynh hướng
bảo thủ hơn. Giải thích việc truyền thông địa phương -các báo nhỏ của tỉnh
nhỏ- thường có khuynh hướng bảo thủ.
Trong vấn đề tài
chánh tiền bạc, có một mâu thuẫn bề ngoài có vẻ khá lạ lùng: hầu hết các báo
lớn và đài tivi đều là sở hữu của các đại tài phiệt, như đại tỷ phú Jeff Bezos
là chủ báo Washington Post, hay đại gia tộc tỷ phú Sulzberger là chủ New York
Times, hay CNN thuộc sở hữu của đại tập đoàn Walt Disney sau khi được tỷ phú
Ted Turner thành lập,...
Câu hỏi là tại sao
các nhà đại tư bản tỷ phú lại có thể sở hữu những cơ quan ngôn luận suốt ngày
công kích sỉ vả chính họ. Câu trả lời rất giản dị là các tỷ phú không bao giờ
cần để ý hay biết quan điểm của các báo hay đài tivi, radio họ sở hữu. Họ chỉ
nhìn vào những con số kết quả tài chánh: bao nhiêu tiền thu vào, bao nhiêu tiền
chi ra, lời lỗ tiền bạc cuối cùng ra sao, hết chuyện. NYT hay WaPo hay CNN,...
đối với họ chỉ là những phương tiện kinh doanh thôi. Quản trị giỏi, làm ra tiền
cho họ là tốt, quản trị dở để họ mất tiền là tồi, cần thay đổi, hết chuyện,
chẳng có chuyện quan điểm thiên tả thiên hữu gì ráo, mà chỉ là thiên... tiền.
Ngoài ra, các nhà
quản trị các cơ quan ngôn luận cũng nhận thấy rõ vài kinh nghiệm sống: tin
xấu thu hút hiếu kỳ của độc giả nhiều hơn tin tốt, do đó các cơ quan ngôn luận
thường chú tâm rồi phóng đại ra những tin xấu, chẳng hạn như trong chiến tranh
VN, tin về số lính Mỹ bị chết và bị thương được thổi phồng lên vì hấp dẫn hơn
xa tin VC bị loại, hình ảnh lính Mỹ máu me bê bết, hình tướng Loan bắn tù
VC,... ăn tiền hơn xa tất cả mọi hình ảnh lạc quan khác kiểu như TT Diệm khánh
thành Khu Trù Mật nào đó.
Với Trump
Thái độ chống Trump
có vẻ quyết liệt hơn xa tất cả những bất mãn, mất niềm tin hay chống đối của
truyền thông loa phường đối với các chính quyền trước.
Vấn đề này, DĐTC đã
bàn qua, qua bài # 426: TRUMP MANG LẠI THÙ GHÉT CHƯA TỪNG THẤY
(https://diendantraichieu.blogspot.com/2026/02/bai-426-trump-mang-lai-thu-ghet-chua.html).
Truyền thông
trước đây được tôn vinh như là quyền mới, gọi là đệ tứ quyền, không dính dáng
đến chính trị phe phái, có thể nói là 'phi chính trị', chỉ có một nhiệm vụ là
thông tin sự thật cho dân biết, để các vị dân cử chịu trách nhiệm trước dân, để
người dân thi hành nhiệm vụ công dân, bầu bán cho người mình tin tưởng và đồng
quan điểm.
Nhưng ngày nay,
khi mà hơn 90% các bản tin và bình luận của truyền thông đều có mục đích đánh
TT Trump, thì vai trò thông tin trung thực và vô tư đã biến mất hết rồi. Truyền
thông hiện nay chỉ còn là cánh tay nối dài của đảng DC.
Việc tung những
tin xấu về nước Mỹ chưa bao giờ 'phát huy' mạnh như hiện nay dưới thời Trump.
Báo chí tràn nhập những tin về tham nhũng, bất công xã hội,... Đủ chuyện bất
lợi, phản ảnh thất bại toàn diện của Trump. Điều đáng nói là tất cả đám truyền
thông không hề e lệ hay chối bỏ thế đứng thiên tả, thù địch với Trump hiển
nhiên của họ.
Trong những vụ
đả kích TT Trump, hiển nhiên là truyền thông đã bị sự thù ghét TT Trump ám ảnh
đến mù quáng, mất hết lý trí. Tất cả chỉ là chống, chống và chống. Hết
chuyện.
Thật ra, không phải
truyền thông chỉ lo chống vài chính sách của TT Trump không, mà họ cố tình mô
tả ông Trump từ cá nhân ông tới tất cả chính sách, biện pháp, quyết định của
ông đều tệ hại vô biên, bất kể về chuyện gì. Không có được bất cứ một điểm nào
hay ho tốt đẹp gì. Thế thì họ làm sao giải thích việc ông Trump đã 2 lần được
dân Mỹ bầu làm TT. Đa số dân Mỹ ngu tới vậy sao?
Đã vậy, ông thần
Trump lại còn dám cả gan công kích ngược lại truyền thông như chưa từng thấy.
Lại còn dám kiện truyền thông tới cả tỷ đô tiền bồi thường vì xúc phạm ông, vì
tung tin vịt, tin phịa,... Việc truyền thông đã phải bồi thường ông Trump tổng
cộng cho tới nay tới hơn 80 triệu đô đã là chuyện hết sức mất mặt cho truyền
thông, không thể bỏ qua được. Mà đám vẹt tị nạn trong truyền thông Việt ngữ
không một tên nào dám hó hé nhắc tới.
Truyền thông có bản
tính tự cao tự đại cực lớn, với đám nhà báo luôn luôn tự cho mình đúng, chỉ
trích không bao giờ sai vì đó là tiếng nói của trí thức, của hiểu biết, của
chín chắn vô tư, của những người có trách nhiệm hướng dẫn đại chúng, trong khi
thực tế đó là đám 'nhà báo nói láo ăn tiền' hoàn toàn vô trách nhiệm. Thế nhưng
Trump hiển nhiên coi đám nhà báo như đám ruồi nhặng chuyên nói láo vớ vẩn. Các
tổng thống tiền nhiệm đã từng bị đánh tàn bạo, nhất là các TT CH như Nixon,
Bush con,... nhưng chưa có một TT nào dám ngang nhiên trả đòn, đánh thẳng
truyền thông mạnh bạo như Trump, lại còm dám kiện truyền thông nữa. Khiến
truyền thông ngày càng oán giận Trump hơn. Đám truyền thông bây giờ tích
cực chống Mỹ, chống Trump một cách ngớ ngẩn nhất, giúp kẻ thù của Trump, của
Mỹ, thật xứng đáng với câu mô tả 'useful idiots' (Có người cũng gọi đám vẹt là
'useful idiots', nhưng trên thực tế, đám vẹt chỉ là idiots, chẳng có gì là
useful vì những chửi bới vô học của chúng chẳng giúp gì cho đám cuồng chống
Trump).
Nói đi cũng phải nói
lại, không phải tất cả các cơ quan truyền thông lớn, có tầm vóc quốc gia đều
thiên tả hết. Cũng có những cơ quan ngôn luận thiên hữu, hướng về phiá bảo thủ,
có khuynh hướng ủng hộ ông Trump, như Fox News hay Wall Street Journal. Quan
điểm tương đối thân Trump của Fox đã giảm mạnh sau khi ông bố quá lớn tuổi
Rupert Murdoch của Fox chuyển giao quyền điều hành Fox cho ông con Lachlan
Murdoch, ít thiện cảm với Trump hơn.
Riêng báo The
Wall Street Journal là trường hợp khá đặc biệt. Trước đây có khuynh hướng ủng
hộ Trump, nhưng sau khi TT Trump tung ra chính sách gọi là thuế quan tương ứng,
đánh thuế quan trên hàng của cả thế giới, thì WSJ công khai công kích TT Trump
về chính sách này. WSJ là tiếng nói của khối tân bảo thủ, chủ trương hạn chế
thuế quan càng nhiều càng tốt vì nguyên tắc tự do mậu dịch tuyệt đối, không
hàng rào thuế quan nào hết.
Cuối cùng, nhìn
lại cho kỹ thì ta thấy dân Mỹ có trình độ dân trí cao hơn truyền thông nghĩ.
Bất chấp tất cả những đấm đá và xuyên tạc liên tục từ cả chục năm qua, nhất là
trong các mùa bầu cử, kể cả những 'thăm dò' cuội để thổi phồng mấy bà thần
tượng cấp tiến Hillary hay Kamala, cuối cùng ông Trump vẫn thắng.
Vũ Linh
No comments:
Post a Comment