TẠI SAO TRUYTỀN THÔNG MỸ THIÊN TẢ?

 Vũ Linh

Truyền thông dòng chính -mainstream media- Mỹ chưa bao giờ có thái độ phe đảng một chiều công khai và lố bịch như hiện nay.  Ai cũng biết khối truyền thông này chống Trump một cách tuyệt đối, chống bất cứ chuyện gì Trump làm hay không làm, nói hay không nói, một cách hoàn toàn vô điều kiện, không rào đón gì hết. Nhất cử nhất động của Trump đều bị chống, bị chửi, bị xuyên tạc, bị bóp méo, bị bôi bác.

    Tại sao lại có hiện tượng quái lạ này?

    Trước hết, ta nhìn qua tình trạng hiện hữu, bằng cách nhìn vào một trường hợp cụ thể nhất là báo được gọi là 'chị cả' của giới truyền thông loa phường Mỹ: báo New York Times.

Câu chuyện New York Times

    NYT trên nguyên tắc là cơ quan thông tin có bình luận luôn, nghĩa là có phần tin tức trên nguyên tắc phải là trung thực, khách quan, và cả phần bình luận có thể chủ quan hơn. Trên thực tế hiện hữu, làn ranh thông tin và bình luận dường như đã bị lu mờ rất nhiều trên NYT nói riêng và trên cả khối truyền thông dòng chính (TTDC) nói chung. Đại Học Harvard đã xác nhận chuyện này khi họ nghiên cứu thấy TTDC Mỹ có khuynh hướng chống TT Trump trong hơn 90% bình luận của họ, và cả trong các bản tin luôn. Tin bất lợi cho Trump thì thổi phồng, thêm mắm thêm muối, tin có lợi thì ém nhẹm không đăng.

    Công bằng mà nói, trong chính trị, khó có thể có chuyện khách quan, công tâm 100%. Biết vậy, nhưng khi có thái độ chống Trump trong hơn 90% bản tin thì quả là đã đi quá xa, mà lại còn ngoan cố vỗ ngực cho mình trung thực thì chẳng khác gì tát vào mặt dân ngu khu đen. Ấy vậy mà truyền thông tỵ nạn và không ít cụ tị nạn vẫn coi truyền thông Mỹ như... Kinh Thánh mẫu mực của truyền thông trung thực và công tâm.

    Tiến trình rẽ trái của NYT thật ra không phải là chuyện xẩy ra một sớm một chiều. NYT đã đi từng bước, từ khách quan thông tin của thế kỷ trước tới cách đây vài chục năm; bây giờ hiên ngang chuyển qua tiếng nói của khối thiên tả gọi là 'liberal' hay 'progressist', trở thành một thứ lực lượng xung kích của khối thiên tả cực đoan, chống TT Trump tới cùng, cũng chống luôn mọi tư tưởng bảo thủ.

    Tại sao có hiện tượng chuyển hướng mạnh như vậy. Ta hãy xem qua nhận định của James Bennet và Jill Abramson.

    Ông James Bennet: là một cựu chủ biên trang quan điểm -editor in chief of editorial page- của NYT từ 2016 tới 2020. Năm 2023, Bennet viết bài phân tích sự chuyển hướng của NYT. Theo ông ta, NYT:

• Từ khuynh hướng cấp tiến -liberal- đã trở thành hết cấp tiến -illiberal-. Hiểu theo ý của Bennet, 'liberal' có nghĩa là phóng khoáng, cởi mở, tuy thiên tả nhưng chấp nhận đối thoại với quan điểm khác; và rồi NYT đã biến thái, khoá cửa không cho bất cứ quan điểm nào khác chen vào, trở thành một chiều, độc đoán tuyệt đối. Học sách Hitler và Mao. Các quan điểm của các nhà báo và biên tập viên bảo thủ ngay trong NYT bị kiểm duyệt, phần lớn không cho đăng luôn.
• Bennet đưa kinh nghiệm bản thân: bị công kích và các xếp xài xể mạnh khi ông chấp nhận đăng bài nhận định 'trái chiều' của một thượng nghị sĩ bảo thủ CH Tom Cotton trên NYT, khiến ông Bennet bực mình từ chức ngay, rời khỏi NYT.
• Bennet cho rằng NYT đã bị 'đảo chánh' từ bên trong khi đám nhà báo trẻ cấp tiến nặng khuynh đảo và có thể nói chiếm hẳn báo NYT, chủ trương NYT phải là tiếng nói của cấp tiến văn minh tiến bộ, chủ trương 'công bằng xã hội' theo phe tả.

    Bà Jill Abramson: là tổng chủ bút -executive editor- của NYT từ 2011 tới 2014. Sau khi về hưu, năm 2019, bà Abramson viết sách về NYT có tên là Merchants of Truth - Lái Buôn Sự Thật. Theo bà, NYT:

• Có khuynh hướng chống Trump triệt để, mất hết công tâm trung thực, đưa đến việc NYT mất luôn uy tín.
• Việc chuyển hướng bị thúc đẩy bởi hai yếu tố then chốt: sự xâm chiếm tòa báo bởi đám nhà báo trẻ cấp tiến cực đoan nhất, cùng ý kiến với ông Bennet, và báo hoàn toàn bị chi phối bởi nhu cầu tài chánh, cần tiền quảng cáo nhắm vào khối độc giả trí thức thiên tả của thành phố New York.
• Những bài viết cũng như cách đặt tựa lớn cho các bản tin đã mất tính trung thực để phản ảnh quan điểm cấp tiến chống Trump tuyệt đối, tới cùng của báo.

     Theo những vị trên, NYT chuyển hướng qua phiá tả từ những năm 2016-2017 khi ông Trump mới xuất hiện, công khai hô hào bảo thủ chống cấp tiến, chống đảng DC và chống bà Hillary. 

    Sự thật là NYT đã là tiếng nói của cánh tả ngay từ trước khi Trump xuất hiện rất lâu. Ngay từ thời miền Nam ta còn đang trực diện với cuộc chiến sinh tử chống xâm lăng của CSBV với hậu thuẫn của khối CS quốc tế và dĩ nhiên của khối truyền thông thiên tả Mỹ, trong đó có NYT. Chính xác hơn, NYT chính là báo đi tiên phong trong việc chống lại sự tham chiến cứu Nam VN của chính phủ Johnson, chuyên môn tung những tin hết sức bất lợi cho QLVNCH, công khai ca tụng tinh thần yêu nước của VC, và luôn luôn tiên đoán VNCH sẽ sụp đổ hoàn toàn, Mỹ thảm bại và VC toàn thắng. Y chang như đám vẹt đang tung hô 'chiến thắng ngọt ngào của Iran trên đế quốc Mỹ' hiện nay.

Nguyên nhân chuyển hướng qua cánh tả

    Theo nhiều nghiên cứu khác, đã có vài lý do quan trọng cho sự chuyển hướng trên, nhưng trên căn bản, có lẽ cuộc chiến tại Nam VN đã là yếu tố quan trọng nhất đưa đến việc chuyển hướng mạnh qua phía tả của truyền thông Mỹ.

A. Ý thức hệ

    Ngay từ những thập niên 1960 trong thời chiến tranh VN, ngành báo chí Mỹ đã bị 'xâm chiếm' bởi những thế hệ nhà báo mới, rất trẻ, phần lớn tốt nghiệp, nghĩa là đã được tẩy não kỹ từ thời mẫu giáo tới đại học, bởi hệ thống giáo dục cấp tiến Mỹ, không có một ly kinh nghiệm sống, trong khi vẫn bị mê hoặc bởi những lý tưởng cao đẹp viễn vông của xã nghĩa, với những khái niệm xa vời như công bằng xã hội, nhân bản nhân ái, bảo vệ dân nghèo chống áp bức, bóc lột của nhà giàu,...

    Phần lớn các nhà báo trẻ đó tốt nghiệp đại học trong các môn nhân văn, chính trị học, xã hội học, nên ngay từ đó đã có khuynh hướng thiên tả khi ý thức hệ tả phái thống trị các môn học này trong các đại học Mỹ và khắp thế giới [Thành thật khai báo: kẻ này tốt nghiệp trường Chính Trị Học -Science Po- (thuộc Đại Học Lausanne), là trường nổi tiếng thiên tả nhất của Thụy Sỹ, do một triết gia xã nghĩa Ý của thế kỷ 19 -Vilfredo Pareto- thành lập năm 1901; môn học chính của kẻ này là 'Kinh Tế Chỉ Huy', économie dirigiste; với hậu quả 'trái chiều' là càng học càng thấy kinh tế xã nghĩa vô thực; không khác gì đám tù 'ngụy quân ngụy quyền' càng học cải tạo VC càng thù ghét VC].

B. Trách nhiệm mới - Tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp mới

    Theo quan điểm cổ điển, truyền thông cần phải không phe phái, tuyệt đối trung lập, không theo phe cánh nào. Chỉ cung cấp thông tin trung thực để người dân hiểu rõ vấn đề rồi họ tự lấy quyết định cho chính mình. Thế nhưng quan điểm về vai trò của truyền thông đã thay đổi hẳn. Ngày nay, dưới ảnh hưởng của các nhà báo trẻ, vai trò của truyền không còn là thông tin thuần túy, mà còn có hai trách nhiệm lớn hơn nữa:

• trách nhiệm phân tích: các nhà báo trẻ, với sự hiểu biết thu thập từ đại học, tự cho có trách nhiệm phải phân tích, giải thích những diễn biến, thậm chí đi xa hơn, còn phải tiên đoán tương lai luôn, để cảnh giác quần chúng.
• trách nhiệm hướng dẫn dư luận, 'tạo thời thế', chứ không thể thụ động khoanh tay ngồi nhìn chuyện xẩy ra rồi báo cáo trung thực, vô thưởng vô phạt.

    Từ những trách nhiệm mới trên, truyền thông bây giờ đã vứt hết vào thùng rác những tiêu chuẩn nền tảng của ngành truyền thông cổ điển, như trung thực không tung phếch-niu, công bằng không phe cánh, độc lập không là cánh tay nối dài của bất cứ thế lực chính trị hay tài chánh nào,... Vì nhu cầu hướng dẫn dư luận, các nhà báo phe đảng hiện nay sẵn sàng hy sinh tất cả những tiêu chuẩn về đạo đức nghề nghiệp. Với họ, trách nhiệm lèo lái dư luân bây giờ quan trọng hơn hết. Truyền thông đã trở thành một công cụ chính trị, có trách nhiệm phát huy một ý thức hệ mà đám nhà báo tin tưởng. 

    Tính năng động đó đã khiến các nhà báo trẻ làm cuộc cách mạng truyền thông ngay từ khi còn chiến tranh VN. Đám nhà báo trẻ quyết tâm muốn chấm dứt việc Mỹ tham chiến giúp Nam VN chống xâm lăng của CSBV nên cố gắng xoay chuyển dư luận quần chúng, luôn tung tin bất lợi cho miền Nam sau khi thổi phồng, phóng đại lên mây, lên án miền Nam cũng như việc Mỹ tham chiến, trong khi nức nở ca tụng VC.

C. Mất niềm tin

    Công bằng mà nói, đám nhà báo trẻ trong chiến tranh VN, đã thấy tận mắt, nghe tận tai những chuyện không như thông tin chính thức của cả chính phủ Mỹ lẫn chính phủ Nam VN.

    Điển hình nhất: trong khi họ nghe tướng Westmoreland báo cáo những tin chiến thắng đầy lạc quan, 'ánh sáng cuối đường hầm', thì bất ngờ xẩy ra trận Mậu Thân khi VC đã có thể tấn công -tuy mang tính cảm tử thí mạng cùi- cùng lúc cả trăm thị xã và căn cứ quân sự VNCH. Chẳng những VC vẫn còn rất 'khỏe', mà truyền thông còn đặt câu hỏi làm sao một chiến dịch quy mô như vậy mà cả Mỹ lẫn VNCH đều không hay biết, có phải dân chúng miền Nam đã ngấm ngầm giúp giữ bí mật cho VC không? Họ không cần biết những giả thuyết kiểu như cả Mỹ lẫn VNCH đều biết trước nhưng cố tình để VC ra mặt để có thể truy diệt tận cùng vì họ cho đó chỉ là ngụy biện sau khi bị đánh chí tử.

    Dù sao thì những 'mâu thuẫn' giữa những thông báo chính thức với sự thật trên chiến trường, đã khiến các nhà báo trẻ lý tưởng đó mất niềm tin vào lãnh đạo Mỹ, từ TT Johnson tới tướng Westmoreland. Với lãnh đạo VNCH, báo giới Mỹ chưa bao giờ coi ra gì, đừng nói tới chuyện tin tưởng hay không.

D. Tài chánh

    Cuộc sống thực tế trong thành đồng tư bản Mỹ ngày càng bị đồng tiền chi phối. Truyền thông, từ báo viết tới tivi, radio, ngày càng lệ thuộc vào tiền quảng cáo họ nhận được. Không quảng cáo, tất cả sẽ chết ngắc. Ở đây phải nói cho rõ, tuy số người mua báo, theo dõi tivi không còn ý nghĩa trực tiếp gì nữa, trên thực tế, số người đọc/nghe vẫn còn có tính quyết định trong việc quảng cáo. Không khán giả, không độc giả thì dĩ nhiên không còn quảng cáo, mà không quảng cáo thì truyền thông chết.

    Do đó, quảng cáo là máu nuôi sống truyền thông. Mà muốn có quảng cáo, phải thu hút được người đọc/nghe. Mà theo nghiên cứu của truyền thông, những người đọc và nghe truyền thông có hai loại chính ở Mỹ: khối dân tỉnh thành lớn và khối dân tỉnh nhỏ hay thôn quê.

• Trong khối tỉnh thành lớn, phần đông độc giả/khán giả thuộc thành phần trí thức có khuynh hướng thiên tả, do đó truyền thông các tỉnh lớn cũng bắt buộc phải theo khuynh hướng thiên tả. Tư tưởng thiên tả là hậu quả của cái mặc cảm lớn của giới trí thức: trí thức phải thiên tả mới là trí thức có hiểu biết. Ngay cả mấy ông bác sĩ, luật sư tị nạn, cũng phải biểu diễn tính trí thức học cao hiểu rộng bằng thái độ thiên tả, chống bảo thủ, chống Trump. Giải thích việc tại sao các báo của các thành phố lớn như New York, Washington DC, San Francisco, Los Angeles,... đều có khuynh hướng thiên tả. Các thành phố lớn cũng là nơi tập trung của rất nhiều dân nghèo, ít học, mà rồi đám này cũng thiên tả luôn vì sống nhờ trợ cấp.
• Trái lại, trong các tỉnh nhỏ hay thôn quê, phần đông độc giả/ khán giả có khuynh hướng bảo thủ hơn, nên truyền thông tại những nơi này cũng có khuynh hướng bảo thủ hơn. Giải thích việc truyền thông địa phương -các báo nhỏ của tỉnh nhỏ- thường có khuynh hướng bảo thủ.

    Trong vấn đề tài chánh tiền bạc, có một mâu thuẫn bề ngoài có vẻ khá lạ lùng: hầu hết các báo lớn và đài tivi đều là sở hữu của các đại tài phiệt, như đại tỷ phú Jeff Bezos là chủ báo Washington Post, hay đại gia tộc tỷ phú Sulzberger là chủ New York Times, hay CNN thuộc sở hữu của đại tập đoàn Walt Disney sau khi được tỷ phú Ted Turner thành lập,...

    Câu hỏi là tại sao các nhà đại tư bản tỷ phú lại có thể sở hữu những cơ quan ngôn luận suốt ngày công kích sỉ vả chính họ. Câu trả lời rất giản dị là các tỷ phú không bao giờ cần để ý hay biết quan điểm của các báo hay đài tivi, radio họ sở hữu. Họ chỉ nhìn vào những con số kết quả tài chánh: bao nhiêu tiền thu vào, bao nhiêu tiền chi ra, lời lỗ tiền bạc cuối cùng ra sao, hết chuyện. NYT hay WaPo hay CNN,... đối với họ chỉ là những phương tiện kinh doanh thôi. Quản trị giỏi, làm ra tiền cho họ là tốt, quản trị dở để họ mất tiền là tồi, cần thay đổi, hết chuyện, chẳng có chuyện quan điểm thiên tả thiên hữu gì ráo, mà chỉ là thiên... tiền.

    Ngoài ra, các nhà quản trị các cơ quan ngôn luận cũng nhận thấy rõ vài kinh nghiệm sống: tin xấu thu hút hiếu kỳ của độc giả nhiều hơn tin tốt, do đó các cơ quan ngôn luận thường chú tâm rồi phóng đại ra những tin xấu, chẳng hạn như trong chiến tranh VN, tin về số lính Mỹ bị chết và bị thương được thổi phồng lên vì hấp dẫn hơn xa tin VC bị loại, hình ảnh lính Mỹ máu me bê bết, hình tướng Loan bắn tù VC,... ăn tiền hơn xa tất cả mọi hình ảnh lạc quan khác kiểu như TT Diệm khánh thành Khu Trù Mật nào đó.

Với Trump

    Thái độ chống Trump có vẻ quyết liệt hơn xa tất cả những bất mãn, mất niềm tin hay chống đối của truyền thông loa phường đối với các chính quyền trước.

    Vấn đề này, DĐTC đã bàn qua, qua bài # 426: TRUMP MANG LẠI THÙ GHÉT CHƯA TỪNG THẤY 

(https://diendantraichieu.blogspot.com/2026/02/bai-426-trump-mang-lai-thu-ghet-chua.html).

    Truyền thông trước đây được tôn vinh như là quyền mới, gọi là đệ tứ quyền, không dính dáng đến chính trị phe phái, có thể nói là 'phi chính trị', chỉ có một nhiệm vụ là thông tin sự thật cho dân biết, để các vị dân cử chịu trách nhiệm trước dân, để người dân thi hành nhiệm vụ công dân, bầu bán cho người mình tin tưởng và đồng quan điểm. 

    Nhưng ngày nay, khi mà hơn 90% các bản tin và bình luận của truyền thông đều có mục đích đánh TT Trump, thì vai trò thông tin trung thực và vô tư đã biến mất hết rồi. Truyền thông hiện nay chỉ còn là cánh tay nối dài của đảng DC.

    Việc tung những tin xấu về nước Mỹ chưa bao giờ 'phát huy' mạnh như hiện nay dưới thời Trump. Báo chí tràn nhập những tin về tham nhũng, bất công xã hội,... Đủ chuyện bất lợi, phản ảnh thất bại toàn diện của Trump. Điều đáng nói là tất cả đám truyền thông không hề e lệ hay chối bỏ thế đứng thiên tả, thù địch với Trump hiển nhiên của họ.

    Trong những vụ đả kích TT Trump, hiển nhiên là truyền thông đã bị sự thù ghét TT Trump ám ảnh đến mù quáng, mất hết lý trí. Tất cả chỉ là chống, chống và chống. Hết chuyện.  

    Thật ra, không phải truyền thông chỉ lo chống vài chính sách của TT Trump không, mà họ cố tình mô tả ông Trump từ cá nhân ông tới tất cả chính sách, biện pháp, quyết định của ông đều tệ hại vô biên, bất kể về chuyện gì. Không có được bất cứ một điểm nào hay ho tốt đẹp gì. Thế thì họ làm sao giải thích việc ông Trump đã 2 lần được dân Mỹ bầu làm TT. Đa số dân Mỹ ngu tới vậy sao?

    Đã vậy, ông thần Trump lại còn dám cả gan công kích ngược lại truyền thông như chưa từng thấy. Lại còn dám kiện truyền thông tới cả tỷ đô tiền bồi thường vì xúc phạm ông, vì tung tin vịt, tin phịa,... Việc truyền thông đã phải bồi thường ông Trump tổng cộng cho tới nay tới hơn 80 triệu đô đã là chuyện hết sức mất mặt cho truyền thông, không thể bỏ qua được. Mà đám vẹt tị nạn trong truyền thông Việt ngữ không một tên nào dám hó hé nhắc tới.

    Truyền thông có bản tính tự cao tự đại cực lớn, với đám nhà báo luôn luôn tự cho mình đúng, chỉ trích không bao giờ sai vì đó là tiếng nói của trí thức, của hiểu biết, của chín chắn vô tư, của những người có trách nhiệm hướng dẫn đại chúng, trong khi thực tế đó là đám 'nhà báo nói láo ăn tiền' hoàn toàn vô trách nhiệm. Thế nhưng Trump hiển nhiên coi đám nhà báo như đám ruồi nhặng chuyên nói láo vớ vẩn. Các tổng thống tiền nhiệm đã từng bị đánh tàn bạo, nhất là các TT CH như Nixon, Bush con,... nhưng chưa có một TT nào dám ngang nhiên trả đòn, đánh thẳng truyền thông mạnh bạo như Trump, lại còm dám kiện truyền thông nữa. Khiến truyền thông ngày càng oán giận Trump hơn. Đám truyền thông bây giờ tích cực chống Mỹ, chống Trump một cách ngớ ngẩn nhất, giúp kẻ thù của Trump, của Mỹ, thật xứng đáng với câu mô tả 'useful idiots' (Có người cũng gọi đám vẹt là 'useful idiots', nhưng trên thực tế, đám vẹt chỉ là idiots, chẳng có gì là useful vì những chửi bới vô học của chúng chẳng giúp gì cho đám cuồng chống Trump).

    Nói đi cũng phải nói lại, không phải tất cả các cơ quan truyền thông lớn, có tầm vóc quốc gia đều thiên tả hết. Cũng có những cơ quan ngôn luận thiên hữu, hướng về phiá bảo thủ, có khuynh hướng ủng hộ ông Trump, như Fox News hay Wall Street Journal. Quan điểm tương đối thân Trump của Fox đã giảm mạnh sau khi ông bố quá lớn tuổi Rupert Murdoch của Fox chuyển giao quyền điều hành Fox cho ông con Lachlan Murdoch, ít thiện cảm với Trump hơn. 

    Riêng báo The Wall Street Journal là trường hợp khá đặc biệt. Trước đây có khuynh hướng ủng hộ Trump, nhưng sau khi TT Trump tung ra chính sách gọi là thuế quan tương ứng, đánh thuế quan trên hàng của cả thế giới, thì WSJ công khai công kích TT Trump về chính sách này. WSJ là tiếng nói của khối tân bảo thủ, chủ trương hạn chế thuế quan càng nhiều càng tốt vì nguyên tắc tự do mậu dịch tuyệt đối, không hàng rào thuế quan nào hết.

    Cuối cùng, nhìn lại cho kỹ thì ta thấy dân Mỹ có trình độ dân trí cao hơn truyền thông nghĩ. Bất chấp tất cả những đấm đá và xuyên tạc liên tục từ cả chục năm qua, nhất là trong các mùa bầu cử, kể cả những 'thăm dò' cuội để thổi phồng mấy bà thần tượng cấp tiến Hillary hay Kamala, cuối cùng ông Trump vẫn thắng.

Vũ Linh

TẠI SAO TRUMP ĐÁNH IRAN?

VŨ LINH

Mới đọc qua tựa bài này -Tại Sao Trump Đánh Iran-, rất nhiều người -kể cả kẻ này- sẽ phải cười hô hố. Cười cho cái lố bịch của đám bình loạn gia an-nam-mít tị nạn, cứ tưởng mình siêu tài giỏi, chuyện gì cũng biết, hay đi xa hơn nữa, kiểu vẹt già ngày ngày sống bằng vài trăm đô tiền già mà vẫn hùng hổ phán "Trump rất ngu", "Trump dại dột",... chỉ có mình mới khôn. Như con vẹt già họ Hồ, tên là 'Hủy Mỹ' (không biết họ Hồ thật, hay 'thấy sang bắt quàng' đổi qua họ của 'bác'):

    Trên các diễn đàn của cộng đồng tị nạn, đã có không ít loại bài giảng giải 'tại sao thế này, tại sao thế nọ' của mấy anh chị tị nạn siêu nhân. Bây giờ lại thêm một anh bá vơ VL muốn giải thích 'tại sao', có gì lạ?

        Xin quý độc giả yên tâm. Kẻ này không có khả năng kinh bang tế thế của một tổng thống Mỹ, không 'rất ngu' như Trump, càng không đi guốc trong đầu Trump nên không giải thích được gì hết. Chỉ xin góp ý -một giả thuyết- trong tư cách một anh dân ngu khu đen, rảnh hơi ngồi bàn ra chuyện thế sự, đưa ra một ý nghĩ để mọi người cùng suy nghĩ trong khi nhâm nhi trà sen đọc emails tào lao. Mười phần thì may ra đúng một hai phần là vui rồi.     Quý độc giả tinh mắt cũng thấy kẻ này đã chờ tới gần cả tháng sau khi Trump ra tay mới dám hó hé bàn chuyện, chỉ vì không hấp tấp nhẩy nhổm bàn sảng ngay khi chưa có dữ kiện gì.

    Trước hết phải nói qua về quyết định của TT Trump.

    Dĩ nhiên trong tư cách tổng thống, người có quyền quyết định tối hậu là Trump. Nhưng trước đó, hiển nhiên là ông đã tham khảo ý kiến của cả chục, cả trăm cố vấn, phụ tá, tổng cộng có thể đã có cả ngàn năm kinh nghiệm học và hành, và trước đó nữa, Trump cũng đã dạm ý của cả ngàn chuyên viên cấp tiến sĩ, thạc sĩ gì đó, thức trắng đêm đọc, nghiên cứu, phân tích cả tỷ dữ liệu -có khi còn nhiều hơn dữ liệu của AI- với sự phụ giúp của cả giàn mấy điện tử tối tân nhất các khoa học gia có thể nghĩ ra. 

    Nói Trump 'rất ngu' quá dễ, thằng cháu nội năm tuổi của tôi cũng nói được, nhưng đó là nhận định tiếu lâm của một tên già may ra có bằng Thành Chung, biết nói thankiu, hai, hế-lô,... nhìn thế giới qua miệng giếng rồi tưởng Khổng Minh chỉ đáng xách dép cho mình. Ngay cả những 'bình loạn' sỉ vả Trump đủ kiểu ấu trĩ, lung tung vô căn cứ nhất -đặc biệt là của con vẹt già Kà-Tởm-, chẳng có gì đáng bỏ ra hai phút để đọc.

    Bây giờ, ta bàn về quyết định của TT Trump. Đây là TT đầu tiên dám làm cái gì chống Iran, khác xa với các ông tiền nhiệm chỉ giỏi đánh võ miệng. 

     Ta bàn qua những lý cớ 'chính thức' do Trump đưa ra.

Vũ khí nguyên tử

    Trên căn bản, cái lý cớ quan trọng nhất TT Trump đưa ra để biện bạch việc đánh Iran là chặn đứng không cho Iran có cơ hội trở thành một cường quốc hạt nhân. 

    Trên thế giới hiện nay, đã có cả chục quốc gia có khả năng chế tạo ra vũ khí nguyên tử, tại sao lại phải quyết chí cản Iran như vậy? Chỉ vì Iran đã là một quốc gia cực kỳ nguy hiểm cho thế giới, là một đe dọa thường trực cho thế giới, đã từng bị cả thế giới liệt kê vào loại quốc gia bảo trợ khủng bố và trên thực tế đã làm vậy khi tung tiền dầu hỏa ra nuôi dưỡng các nhóm khủng bố cuồng tín nhất như Hamas, Hezbollah, ISIS,... 

    Đó là lý cớ nền tảng của Trump khi ra tay đánh Iran. Tuy nhiên, nghĩ cho cùng, hình như có cái gì không ổn trong lý luận này.

    Cách đây vài tháng, cả Mỹ lẫn Do Thái đã đánh bom Iran, rồi hô hoán đã phá nát hệ thống nghiên cứu và sản xuất vũ khí nguyên tử. Nếu không phá nát mọi kế hoạch làm bom nguyên tử thì ít nhất cũng trì hoãn mọi kế hoạch sản xuất vũ khí cả vài năm là ít. Vậy tại sao chỉ vài tháng sau là chuyện lại... đâu vào đấy, Iran vẫn là đe dọa nguyên tử, tuần tới sẽ có bom nguyên tử có thể tiêu diệt Do Thái trong chớp mắt và thậm chí còn bắn tới cả Mỹ luôn. Có cái gì chéo cẳng ngỗng thì phải.

    Nôm na ra, theo ý kẻ này, lý cớ này có vẻ không ổn lắm.

Chế độ độc tài tàn bạo

    Gần đây, Iran đã bị khủng hoảng chính trị lớn khi cả vạn dân -đặc biệt là sinh viên trẻ- đã ào ạt xuống đường biểu tình chống độc tài thần quyền. Dĩ nhiên các giáo chủ điên không ngồi yên để chịu mất job, mất ảnh hưởng, nên đã thẳng tay đàn áp.

    Sau khi các cuộc biểu tình chống ngày càng mạnh, thì các giáo chủ điên thẳng tay đàn áp bằng cảnh sát, ngục tù và súng đạn. Theo các chuyên gia, có thể đã có tới trên 30.000 sinh viên biểu tình bị cảnh sát bắn chết trong các cuộc biểu tình, và cả trăm ngàn bị thương, hay bị bắt tù, tra tấn, đánh đập tàn bạo nhất. Cả thế giới dĩ nhiên bị sốc, nhưng dĩ nhiên không kém, vẫn ngồi im re nhìn, lên án, ngồi nhìn tiếp, rồi lại lên án, v.v... Tuồng hát chính trị không bao giờ hạ màn.

    TT Trump vẫn là lãnh đạo thế giời duy nhất dám cả gan công khai lên án, hăm dọa Mỹ sẽ can thiệp để cứu dân Iran. Các nhóm chống đối chế độ độc tài của các giáo chủ điên biết chỉ có Trump mới giúp họ được, nên công khai lên tiếng kêu gọi Trump giúp, cứu dân Iran. Ngay cả ông thái tử sau hơn nửa đời ngáp gió tị nạn bên Anh, cũng đã lên tiếng sẵn sàng hy sinh về làm vua cứu nước.

    Để rồi cuối cùng Trump can thiệp thật. Và cả vạn dân Iran từ trong nước tới tị nạn ngoài nước, ồn ào xuống đường ăn mừng và cám ơn Trump. Các lãnh đạo thế giới bối rối không biết phải làm gì. Chống Trump thì không ổn vì cả thế giới, nhất là dân Iran hoan nghênh Trump, chỉ có Putin, Tập, Jane Fonda và đám vẹt tị nạn cuồng chống Trump là lo chửi Trump, bênh  vực bàn tay đẫm máu của đám giáo chủ điên; mà ủng hộ Trump thì còn khó hơn nữa. Cái tên Trump này không cho cả thế giới đè con bò Mỹ ra vắt sữa, nhìn cái bản mặt Trump là đã bực rồi, làm sao ủng hộ được. Chưa kể nhiều quốc gia, nhất là trong Liên Âu, nghe tới đám Hồi giáo cuồng tín là tay chân đã bủn rủn, sợ bị đánh rồi, làm gì dám chống.

    Thế đấy, nhưng nghĩ cho cùng, cái lý cớ Trump đánh Iran để cứu dân Iran khỏi nạn độc tài quá khích cuồng điên, cũng có vẻ không ổn lắm. Việc cứu dân Iran hình như là một hậu quả phụ của việc đánh Iran chứ không phải là lý do chính.

    Trên thế giới ngày nay, cả trăm triệu dân đang sống trong những chế độ độc tài sắt máu nhất, như dân Tây Tạng, dân Ngô Duy Nhĩ dưới tay CS Tàu, dân Việt ta dưới tay một đại tướng công an, dân Cuba dưới tay đám đệ tử của Castro, dân Bắc Hàn dưới tay cha con nhà họ Kim, cả chục xứ độc tài thô bạo nhất Phi Châu,... Tại sao Trump không can thiệp để cứu họ? Mà chỉ lo cứu dân Iran, là khối dân nói chung cũng chẳng mấy thiện cảm với Mỹ?

    Nôm na ra, nói Trump đánh Iran để cứu dân Iran nghe cũng không ổn.

Bảo vệ Do Thái

    Một con vẹt ngớ ngẩn hùng hổ viết "Trump bưng bô, làm tay sai nghe lệnh Netanyahu..." trong khi một con vẹt khác khẳng định "Con Chó Do Thái Pitbull Netanyahu & Ông chủ Mỹ Donald Trump". Chỉ cần bấy nhiêu đã thấy rõ trình độ của đám vẹt, khỏi bàn thêm.

    Mối liên hệ Mỹ-Do Thái hết sức phức tạp. Kể từ ngày Do Thái ra đời sau Thế Chiến II, thì tất cả các TT Mỹ đều bị trói chặt vào sự sống còn của Do Thái. Do đó, nói Trump đánh Iran để bảo vệ Do Thái không sai lắm. Nhưng không hẳn giải thích việc đánh Iran mạnh bạo như hiện nay. 

    Thực tế mà nói, nhiều người không tin Iran có khả năng một mình đánh Do Thái. Đánh bằng drones hay hỏa tiễn thì như Iran đã làm từ khi cuộc chiến bắt đầu, khó gây tổn hại đáng kể cho Do Thái. Chỉ có mang cả chục sư đoàn 'Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo' qua đánh thì may ra nhưng không dễ chút nào. Iran không giáp ranh với Do Thái, muốn mang lính qua đánh, con đường duy nhất là phải đi qua nhiều nước như Iraq, Syria, Lebanon, Jordan, là những nước đã từng có chiến tranh với Do Thái và đều đã bị Do Thái đánh tan tát nhiều lần. Chưa kể Iran đánh Do Thái sẽ bắt Mỹ và Âu Châu như Anh, Pháp phải tham chiến cứu Do Thái vì Do Thái chính là do các xứ này thành lập ra, bây giờ đương nhiên có trách nhiệm bảo vệ sự tồn vong của Do Thái. Ít ai tin Iran điên khùng tới mức dám đánh cả Mỹ và Liên Âu, trong khi không có gì bảo đảm các xứ Trung Đông như Iraq, Syria, Jordan sẽ tiếp tay vì những xứ này đều không thân thiện gì với Iran, và theo một hệ Hồi giáo khác với Iran.

    Cho dù Do Thái và Mỹ ra chiêu 'tiên hạ thủ vi cường', cũng vẫn khó giải thích việc đánh Iran để bảo vệ Do Thái.

Lý do thật?

    Khi những lý do có vẻ chính đáng nêu trên không vững thì câu hỏi hiển nhiên vẫn là tại sao Trump đánh Iran.

    Ta nhìn qua vấn đề địa chính trị -geopolitics.

    Trung Đông với khối Hồi giáo Ả Rập là một vùng chiến lược huyết mạch của thế giới:

• Khối dân Ả Rập Hồi Giáo được ước lượng khoảng 500 triệu người mà hầu hết đều là dân rất cuồng tín về tôn giáo, quá khích trong chính trị, nóng nảy trong xử thế chung, và ngang tàng trong tinh thần độc lập tự chủ. Trung Đông đã là mồ chôn của không biết bao nhiêu đế chế ôm mộng khống chế vùng này, từ Alexandre The Great thời Hy Lạp cổ tới CS Liên Xô, rồi George Bush của Mỹ.
• Trung Đông là thánh địa của hơn hai tỷ người theo Hồi Giáo trên thế giới.
• Trung Đông là kho dầu lớn nhất thế giới trong khi bất kể mọi tiến bộ về khoa học, dầu xăng vẫn là nguyên liệu sinh tử của cả thế giới.
• Trung Đông cũng là vùng chiến lược của cả thế giới, nằm ngay giữa Âu Châu, Á Châu và Phi Châu, kiểm soát hải lộ yết hầu của thế giới là kênh đào Suez.

    Trong cái vùng chiến lược sinh tử đó, có thể nói có 4 đại cường quan trọng nhất là Ai Cập, Ả Rập Saoud, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran. Chính sách và đường hướng chính trị của những quốc gia đó định đoạt hướng đi chung cho cả nhân loại, và là yếu tố quyết định chiến tranh hay hòa bình cả thế giới. Đó chính là nguyên nhân từ thời Hy Lạp qua thời Xô Viết, ai cũng muốn kiểm soát hay có ảnh hưởng lớn trong vùng phải nói là bát nháo, rối loạn triền miên này.

    Hiện nay, về bốn quốc gia lớn của vùng,

1. Ai Cập dưới tay một tổng thống xuất thân là một ông tướng độc tài Abdel Fattah El-Sisi: ổn định trong nước, chấp nhận 'sống chung' với Do Thái, trung lập tuy tương đối thân thiện với Mỹ. Tập trung khai thác quyền kiểm soát quân sự, chính trị và tài chánh vô tận trên kênh đào Suez.
2. Thổ Nhĩ Kỳ cũng độc tài dưới bàn tay sắt của TT Recep Tayyip Erdogan, ổn định trong nước, thân thiện với Mỹ và Liên Âu, cũng là thành viên của NATO.
3. Ả Rập Saoud độc tài dưới vương quyền của vua Salman bin Abdulaziz Al Saud. Giống như Ai Cập, chấp nhận sống chung với Do Thái, chỉ vì muốn tiếp tục yên ổn khai thác nguồn dầu hỏa vô đáy.
4. Chỉ riêng Iran là chẳng giống ai: chìm đắm trong độc tài thần quyền khùng điên nhất, ôm mộng bá chủ Trung Đông, vung tay quậy tung trời khi muốn dùng các nhóm khủng bố cuồng tín Hồi giáo để áp đặt thế lực của các giáo chủ lên toàn thể Trung Đông, trong giấc mơ phục hồi đế chế Ba Tư của mấy ngàn năm trước. Lịch sử nhân loại không thiếu gì những người tu hành nhưng chỉ muốn lợi dụng khai thác thần quyền để chiếm chính quyền, như Hồng Y Richelieu của Pháp, Trí Quang của ta,...

    Tất cả các xứ trên đều dưới tay các nhà độc tài, chẳng một ai tôn trọng dân chủ, tự do gì ráo, mà dân của họ cũng có vẻ chẳng thắc mắc lắm về chuyện dân chủ hay quân chủ. Từ đó, có thể nói khái niệm tự do dân chủ dù sao cũng vẫn chỉ là một tiêu chuẩn lớn cho dân Âu Mỹ, chứ chưa hẳn là giấc mơ của dân còn lại trên thế giới. Chính xác hơn, tự do dân chủ là những đòi hỏi của những người... ăn no rửng mỡ, ổn định trong vật chất dư thừa. Chứ còn dân các xứ chậm tiến, ngày lo hai bữa cơm chưa xong, không rảnh để nghĩ tới tự do bầu lãnh đạo.

     Nói tóm lại, cả vùng Trung Đông nếu không có Iran thì coi như đã ổn định trong trật tự chính trị thế giới.

    TT Trump là người hết sức thực tế. Điều ông quan tâm nhất là ổn định trong trật tự thế giới. Và đi xa hơn nữa, duy trì thế đại cường của Mỹ trước đe dọa của Trung Cộng.

        Dầu hỏa của Iran? Mỹ không mua một lít nào vì Mỹ sản xuất mỗi ngày gần 14 triệu thùng dầu thô trong khi Iran chỉ sản xuất cỡ 3 triệu thùng mỗi ngày -bằng hơn một nửa mức sản xuất của một tiểu bang Texas (5,6 triệu thùng mỗi ngày). Chưa kể dưới thời Trump, lần đầu tiên Mỹ đã trở thành xứ xuất cảng dầu, ai cần dầu Venezuela hay Iran?

      Đàn áp sinh viên Iran? Nếu Mỹ không nhúc nhích gì để cứu cả chục triệu dân Tây Tạng, VN, Bắc Hàn, Cuba,... thì cũng chẳng có lý do gì phải cứu mấy ngàn sinh viên Iran.

      Dân chủ cho Iran? Thẳng thừng mà nói, TT Trump cũng chẳng mấy quan tâm đến cái nạn độc tài thần quyền của các giáo chủ Iran. Mới đây, được hỏi về ý định của Mỹ sau chiến tranh, TT Trump đã thẳng thừng trả lời "Tôi không cần biết chuyện Iran sau này có dân chủ hay không vì chuyện đó thuộc phạm vi quyết định của dân Iran, tôi chỉ cần lãnh đạo Iran thân thiện với Mỹ thôi". Khác rất xa ý định của TT Bush con, muốn 'xây dựng dân chủ' theo mô thức Âu Mỹ trên cả Iraq lẫn Afghanistan để rồi chuộc lấy thất bại ê chề sau khi đã ở lại Iraq và Afghanistan cả chục năm, tốn bạc trăm tỷ.

     Triệt hạ đám giáo chủ khùng điên của Iran? Thật ra, trong mắt của Trump, đám này chỉ là đám phường chèo múa rối, lợi dụng và khai thác tính cuồng tín tôn giáo của khối dân Iran, chẳng có thể là một đe dọa gì đối với dân Mỹ và nước Mỹ. Trump không quan tâm.

     Chặn đứng thế lực quân sự của Iran? Khi mà Mỹ chỉ cần hai tuần là đã tiêu diệt gần như trọn vẹn cả hải quân lẫn không quân Iran, thì hiển nhiên, thế lực quân sự của Iran chỉ là trò trẻ con đối với Mỹ. Dĩ nhiên, Iran vẫn còn cả kho hỏa tiễn giấu trong núi để bắn vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông, và Mỹ sẽ không dễ dàng triệt tiêu mối nguy này. Nhưng cái giá Iran và Mỹ phải trả không cân đối chút nào. Trong khi Mỹ chỉ có 7 quân nhân tử thương vì trúng đạn hỏa tiễn tại các căn cứ quân sự tại Trung đông ngoài Iran, và 6 nhân viên phi hành đoàn bị chết vì tai nạn khi máy bay tiếp tế xăng của họ bị rớt tại Iraq, thì Iran đã có cả 2-3 ngàn lính không quân, hải quân và bộ binh chết, kể cả GC Khamenei bố, và vô số khác bị thương, kể cả GC Khamenei con.

     Bởi vậy mới có thể nói Trump chỉ ưu tư chuyện ổn định thế giới.

     Đi xa hơn nữa, Trump cũng nhìn thấy rõ chỗ đứng của Iran trong chiến lược toàn cầu của Trung Cộng. Không phải ngẫu nhiên mà Trump đã đánh cả Venezuela lẫn Iran. Đó chính là hai xứ lớn nhất cung cấp dầu hỏa cho TC (75% dầu nhập cảng của TC đến từ Venezuela và Iran), đồng thời cũng là đầu cầu, cửa ngỏ cho TC vào Mỹ Châu và Trung Đông, hai tử huyệt của Mỹ. Trong kế hoạch chặn TC mà chưa phải đổ bộ đánh thẳng TC, thì chặt tay chân TC phải là ưu tiên số một. Và cái 'tội' của Venezuela cũng như Iran là ... đã là tay chân của TC.

     Nói tóm lại, ý định của TT Trump khi đánh Iran, cũng như khi bắt Maduro của Venezuela chính là chặn các ngõ đường bá quyền thế giới của TC không hơn không kém. Tất cả những biện pháp đối ngoại lớn của Trump chỉ nhắm đúng MỘT mục đích: cản TC. Từ diễn văn chống cộng trước Liên Hiệp Quốc tới yêu cầu Canada chặn di dân Tầu vào Mỹ, tới đòi Panama không cho TC kiểm soát kênh đào, đòi quyền kiểm soát Greenland trước sự nhu nhược của Đan Mạch và Liên Âu, đánh thuế quan nặng trên hàng TC lén vào Mỹ qua ngã Đông Nam Á, ... Tất cả đám vẹt ồn ào la hoảng Trump ôm mộng đế quốc muốn chiếm Canada, Panama, Greenland, hốt dầu của Venezuela và Iran, chỉ chứng minh cho thiên hạ thấy tầm nhìn của chúng không xa hơn đầu mỏ chúng.

     Thế thì TC phải phản ứng như thế nào? Theo tin tức thời sự, dĩ nhiên Tập Cận Bình lớn tiếng lên án Trump. Nhưng 'lên án' trong chính trị quốc tế không khác gì ca sĩ hát ca-ra-ô-kê: chẳng ai nghe ngoài ca sĩ tự thưởng thức và phục lăn giọng hát của chính mình, được những bạn thân nhất vỗ tay tán thưởng cho vui lòng bạn, và chờ tới phiên mình được vỗ tay tán thưởng lại.

     Một vài chuyên gia la hoảng Trump đánh Iran đã để hở sườn Đài Loan để rồi nếu TC lợi dụng cơ hội, tiến đánh Đài Loan thì Mỹ coi như mất cả chì lẩn chài, không cách nào đánh cả Iran lẫn TC. Nhưng thực tế cho thấy một diễn biến hoàn toàn trái ngược: chẳng những TC bất ngờ ngưng cuộc tập trận hải quân lớn nhất bao quanh Đài Loan, mà Tập lại còn chính thức mời Trump qua Bắc Bình họp tay đôi cuối tháng Ba này (Tin  mới: Trump đã hoãn lại).

     Cho đến nay, vẫn chưa ai hiểu rõ Tập tính toán gì trong đầu. Rất có thể Tập đã nhìn rõ sức mạnh quân sự khủng khiếp của Mỹ, đã nhìn thấy rõ các dụng cụ máy móc phòng không điện tử siêu tối tân của TC viện trợ cho Venezuela và Iran đã bị Mỹ chứng minh chỉ là đồ chơi plastic rẻ tiền của TC bán trong các tiệm chạp phô Chinatown. 

     Tính toán giải pháp quân sự với Mỹ không thực hiện được, chỉ còn cách mà TC đã sử dụng từ mấy chục năm qua: gặm nhấm kinh tế và ảnh hưởng chính trị, hữu hiệu mà lại có lợi lớn, giúp TC trở thành đại cường kinh tế ngang ngửa với Mỹ không tốn một viên đạn. Một Đài Loan nghĩa lý gì so với ảnh hưởng và lợi lộc từ khắp thế giới? Hù dọa đánh Đài Loan chỉ là... hù dọa để giữ thể diện chính trị, không hơn không kém.

     Cuộc chiến đánh Iran chỉ là một mặt trận trong chiến tranh chống Tầu cộng của TT Trump. TC muốn chiếm Iran làm bàn đạp để khống chế cả Trung Đông và khối hồi giáo? Trump sẽ tặng cho TC một bãi tha ma.  

     Đánh TC qua Iran không dễ mà còn phải trả giá khá cao. TT Trump hiển nhiên đã chấp nhận cái giá đó, chấp nhận các kế hoạch kinh tế của ông phải tạm mất ưu tiên, xăng và nhiều thứ khác có thể sẽ tăng giá mạnh trong những ngày tới. Trong mắt của Trump, giá xăng không là gì trước nguy cơ Tầu cộng thống trị cả thế giới. Ưu tiên của Trump hiển nhiên đã đặt đúng chỗ.

    Trong suốt bốn năm nhiệm kỳ đầu, TT Trump không gây ra chiến  tranh mới. Trong hơn một năm đầu nhiệm kỳ này, TT Trump đánh Venezuela và Iran. Cả hai đều là tay sai TC, có ngẫu nhiên không? 

     Đám vẹt tị nạn gân cổ bênh vực Venezuela và Iran, cũng như trước đây ồn ào sỉ vả Trump muốn chiếm Canada, Panama, Greenland,... chẳng có lý do gì ngoài việc hễ Trump làm gì thì cứ chửi thôi, có hiểu giời đất gì đâu.

VŨ LINH