Tình hình thế giới hôm nay

 Kịch bản Mỹ hậu thuẫn bà Delcy Rodríguez lãnh đạo chính phủ chuyển tiếp Venezuela

Ngay đầu năm 2026, bản đồ địa chính trị Mỹ Latinh đã trải qua một cơn địa chấn dữ dội. Chính quyền Trump của Mỹ cuối tuần qua đã tiến hành một chiến dịch tập kích gây chấn động toàn cầu, cưỡng ép đưa Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro tới New York để xét xử. Khi khoảng trống quyền lực của ông Maduro xuất hiện, Washington lập tức hé lộ "kế hoạch B" đã được chuẩn bị từ lâu: để Phó Tổng thống Delcy Rodríguez tiếp quản quyền lực, lãnh đạo chính phủ chuyển tiếp.

Financial Times của Anh dẫn lời một nhà đầu tư Mỹ có đầu tư tại Venezuela cho biết: "Chính quyền Trump từ sớm đã hé lộ rằng kế hoạch chuyển tiếp của họ luôn xoay quanh bà Rodríguez. Họ không cho rằng bà là con rối của ông Maduro, và trong các cuộc đàm phán với Mỹ, bà luôn là người có khả năng trao đổi mang tính xây dựng nhất".

Washington sắp đặt chấn động, đàm phán bí mật: "Bản kế hoạch hậu Maduro" đã được chốt từ năm 2025
Chuỗi biến động tưởng như đột ngột hiện nay tại Venezuela thực chất là kết quả của một ván cờ ngoại giao bí mật được hoạch định kỹ lưỡng, kéo dài nhiều năm. Tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn am hiểu, giới ngoại giao và các quan chức cấp cao Mỹ cho thấy, việc bà Rodríguez lên nắm quyền không phải ngẫu nhiên, mà là lựa chọn mang tính hiện thực chính trị cao độ (Realpolitik) của chính quyền Trump sau khi cân nhắc cấu trúc quyền lực cực kỳ phức tạp bên trong Venezuela.

Theo tiết lộ của 2 nhân vật có thẩm quyền trực tiếp nắm rõ nội tình đàm phán, kịch bản chuyển giao quyền lực này đã bắt đầu được viết từ năm 2025. Khi đó, anh trai của bà Delcy Rodríguez, ông Jorge Rodríguez — lúc bấy giờ là Chủ tịch Quốc hội kiêm cố vấn chính trị hàng đầu của ông Maduro — đã bắt đầu tiếp xúc bí mật với đại diện phía Mỹ.

Trọng tâm của các cuộc đàm phán này rất rõ ràng: làm thế nào để sắp xếp giai đoạn chuyển tiếp của "thời kỳ hậu Maduro". Phương án khi đó mang màu sắc kịch tính cao — để bà Delcy Rodríguez, người được đánh giá là sắc sảo và quyết đoán, giữ vai trò lãnh đạo chính phủ chuyển tiếp.

Mặc dù kết cục cuối cùng là ông Maduro bị quân đội Mỹ "đưa tới New York" thay vì "lưu vong an toàn", cho thấy các cuộc đàm phán ở giai đoạn cuối có thể đã đổ vỡ hoặc phía Mỹ thay đổi chiến lược, nhưng cấu trúc cốt lõi là để bà Rodríguez kế nhiệm vẫn được giữ nguyên.

Financial Times dẫn lời một nhà đầu tư Mỹ có nền tảng sâu tại Venezuela cho biết: "Chính quyền Trump từ sớm đã hé lộ rằng kế hoạch chuyển tiếp của họ luôn xoay quanh bà Rodríguez".

Washington lựa chọn bà, thay vì tiến hành một cuộc thanh trừng toàn diện đối với phe Chavismo, bởi họ không cho rằng bà là con rối mù quáng của ông Maduro. Ngược lại, trong nhiều năm đàm phán khó khăn với Mỹ, bà Rodríguez được phía Mỹ xem là "người luôn có khả năng giao tiếp mang tính xây dựng nhất".

Vì sao bà Rodríguez là "lựa chọn duy nhất" trong mắt Washington?

Trong giai đoạn chính quyền Biden cũng như đầu nhiệm kỳ hai của Trump, anh em nhà Rodríguez trên thực tế đã nắm độc quyền kênh đàm phán với cộng đồng quốc tế. Một nhân vật có quan hệ làm ăn lâu dài tại Venezuela nhận định thẳng thắn: "Sau khi đánh giá tình hình, kết luận của Mỹ là: người duy nhất có đủ năng lực kỹ thuật, chính trị và khả năng điều phối khu vực để thực thi nhiệm vụ, chính là Rodríguez cùng ê-kíp của bà."

Bà Rodríguez, 56 tuổi, dù xuất thân từ một gia đình cánh tả cấp tiến, nhưng đã thể hiện phong cách quản trị thực dụng đáng kể. Bà đảm nhiệm chức Ngoại trưởng từ năm 2014, và từ năm 2020 còn kiêm nhiệm các bộ then chốt về tài chính và năng lượng, trực tiếp kiểm soát huyết mạch kinh tế của Venezuela — ngành dầu mỏ. Khi nền kinh tế quốc gia bên bờ sụp đổ, chính bà là người chủ trì các cuộc đàm phán với các tập đoàn dầu khí quốc tế, trong đó có Chevron của Mỹ, thể hiện khả năng nắm bắt chi tiết và kỹ năng thương lượng, qua đó thúc đẩy một phần vốn ngoại quay trở lại Venezuela để nhận giấy phép năng lượng, đồng thời nới lỏng kiểm soát giá cả và tiền tệ, tạm thời chặn đà suy kiệt kinh tế. Năng lực này khiến bà trở thành nhân vật then chốt trong mắt Washington, người có thể duy trì sản lượng dầu của Venezuela và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.

Dù từng bị Mỹ và châu Âu trừng phạt vào các năm 2017 và 2018 vì phá hoại dân chủ pháp quyền, thậm chí vướng vào bê bối "Delcy-gate" liên quan đến nghi vấn buôn bán vàng thỏi, nhưng trong bối cảnh hiện nay, bà được tái định vị là "đại diện ôn hòa" trong hàng ngũ Chavismo. Một cựu lãnh đạo khu vực từng nhiều lần làm việc với bà nhận xét: "Rodríguez rất thông minh, là cao thủ đàm phán và đặc biệt giỏi kiểm soát chi tiết".

Việc chính quyền Trump lựa chọn ủng hộ bà Rodríguez cũng đồng nghĩa với việc tạm thời gác lại yêu cầu của phe đối lập dân chủ Venezuela. Dù lãnh đạo đối lập María Corina Machado đã giành Giải Nobel Hòa bình, và đồng minh của bà là ông Edmundo González được phổ biến xem là người chiến thắng thực sự trong cuộc bầu cử năm 2024, Washington cho rằng họ không kiểm soát được quân đội. Các nguồn tin cho biết bà Machado và ông González không giành được sự tin cậy nào từ lực lượng an ninh, trong khi Washington cần gấp một người có thể "lập tức nắm toàn cục".

Những thách thức trước mắt của tân lãnh đạo
Vào thời điểm này, bà Rodríguez phải tìm cách cân bằng giữa hai thế lực đối nghịch và có sức tàn phá lớn.

Sự ủng hộ của chính quyền Trump dành cho bà không phải là vô điều kiện. Tổng thống Trump đã công khai đưa ra tối hậu thư rằng nếu chính quyền mới "thể hiện không đạt kỳ vọng, Mỹ sẽ phát động đợt tấn công thứ hai", đồng thời cảnh báo bà Rodríguez có thể phải đối mặt với kết cục còn nghiêm trọng hơn Maduro. Trước điều này, bà Rodríguez nhanh chóng phát đi tín hiệu hòa giải qua mạng xã hội, tuyên bố "ưu tiên hàng đầu" của chính phủ bà là thúc đẩy quan hệ Mỹ–Venezuela theo hướng "cân bằng và tôn trọng lẫn nhau". Điều này cho thấy bà hiểu rõ nguồn gốc quyền lực của mình nằm ở sự chấp thuận ngầm của Washington.


Tuy nhiên ở trong nước, bà buộc phải duy trì tính chính danh của người kế thừa tiếp nối đường lối của ông Hugo Chávez tại Venezuela. Tại cuộc họp nội các lâm thời chiều 3/1, dưới sự tháp tùng của giới quân sự và chính trị cấp cao, bà công khai tuyên thệ trung thành với ông Maduro — người đã bị bắt — và hô lớn: "Đất nước này chỉ có một tổng thống, và tên ông ấy là Maduro".

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết ông hiểu điều này, thừa nhận vẫn duy trì liên lạc với bà Rodríguez và coi những phát biểu cứng rắn của bà là "mang tính tuyên truyền đối nội".

Ông Rubio nhấn mạnh: "Chúng tôi sẽ đánh giá dựa trên những hành động tiếp theo của họ, chứ không phải những phát biểu công khai hiện nay... chúng tôi sẽ chờ xem".

"Đội cận vệ" quân đội và cuộc đấu quyền lực tại Venezuela

Dù bà Rodríguez được Tòa án Tối cao trao quyền tổng thống lâm thời, nhưng trung tâm quyền lực thực sự của Venezuela — họng súng — lại không nằm trong tay bà.

Cấu trúc cũ của chế độ Maduro không sụp đổ cùng với việc ông bị bắt. Hai nhân vật then chốt của bộ máy an ninh — Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López và Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello — vẫn nắm quyền lực to lớn. Hai người này kiểm soát quân đội và cơ quan tình báo, là những thế lực thực sự tại Venezuela.

Theo các nguồn tin thân cận, tồn tại sự ngờ vực sâu sắc giữa quân đội và hệ thống dân sự. Khi bà Rodríguez điện đàm đàm phán với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, Bộ trưởng Nội vụ Cabello thậm chí có mặt để "nghe giám sát". Chi tiết này phơi bày sự mong manh trong quyền lực của Rodríguez — bà có thể chỉ là gương mặt phía trước, trong khi phía sau là vô số con mắt theo dõi xem bà có "phản bội di sản cách mạng" hay không.

Doanh nhân quốc phòng Venezuela có quan hệ mật thiết với các cơ quan an ninh Mỹ, cựu đặc phái viên đối lập Vanessa Neumann, bày tỏ quan ngại sâu sắc về cục diện này. Bà phân tích: "Washington dường như cho rằng sẽ có một 'đội cận vệ Mỹ' bao quanh Rodríguez, thúc đẩy nhanh việc tăng sản lượng và phục hồi kinh tế. Vấn đề là điều đó liệu có thành hiện thực?"

Bà Neumann dự báo một kịch bản ảm đạm: "Theo tôi, bà Rodríguez sẽ cùng khiêu vũ với ê-kíp của ông Trump, nhưng cuối cùng sẽ bị Cabello và Padrino hạ bệ, và ông Trump sẽ lại can thiệp bằng vũ lực".

Hiện tại, Venezuela đang ở trong một "giai đoạn chuyển tiếp" cực kỳ mong manh. Chiến lược của chính quyền Trump rõ ràng là "ổn định trước, quan sát sau". Như lời Ngoại trưởng Rubio: "Điều then chốt lúc này là những gì sẽ xảy ra trong hai, ba tuần tới, hoặc hai, ba tháng tới".

Mỹ đang đặt cược vào năng lực kỹ trị của anh em nhà Rodríguez, hy vọng họ có thể xử lý quá trình chuyển tiếp quyền lực một cách thực dụng, giống như cách từng xử lý các cuộc đàm phán dầu mỏ trước đây.

TT Trump nói Cuba cộng sản sắp sụp đổ sau khi bắt Maduro

Sau khi ra lệnh cho quân đội Mỹ tiến hành cuộc đột kích bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào thứ Bảy, đến tối Chủ nhật (5/1), Tổng thống Mỹ Donald Trump dự đoán rằng Chính phủ cộng sản Cuba "sắp sụp đổ". Ông đồng thời cảnh báo rằng các chế độ thù địch không thể tiếp tục dựa dẫm lẫn nhau để tồn tại.


Tổng thống Donald Trump trả lời câu hỏi từ các phóng viên trên Không lực Một khi hôm 9/12/2025. (Nguồn: Ảnh chính thức của Nhà Trắng bởi Molly Riley/ Flikr)
Ông Trump cũng cảnh báo rằng Chính phủ Cuba không thể tiếp tục trông cậy vào việc chế độ Venezuela cung cấp bảo đảm an ninh và dầu mỏ. Ông nói, vận mệnh của Cuba hiện gắn trực tiếp với việc Maduro bị lật đổ và sự sụp đổ của khả năng Venezuela tài trợ cho các đồng minh trong khu vực.

Tối Chủ nhật, ông Trump đáp chuyên cơ Không Lực Một từ bang Florida trở về Washington, D.C. Trên máy bay, khi trao đổi với báo chí và được hỏi liệu ông có đang cân nhắc hành động đối với Cuba hay không, ông Trump trả lời:

"Tôi cho rằng họ sẽ tự sụp đổ. Tôi nghĩ chúng ta không cần phải làm gì cả. Có vẻ như họ đang tiến tới sự sụp đổ. Họ đang đi tới thất bại hoàn toàn."

Ông nói thêm:

"Cuba hiện không có bất kỳ nguồn thu nào. Toàn bộ thu nhập của họ đều đến từ dầu mỏ của Venezuela. Giờ thì họ không còn nhận được một xu nào. Cuba thực sự sắp sụp đổ rồi. Rất nhiều người Mỹ gốc Cuba xuất sắc sẽ vô cùng vui mừng về điều này."

Những phát biểu này của Trump tương tự như lời ông nói với truyền thông vào thứ Bảy, khi đó ông gọi Cuba là một quốc gia thất bại và cho biết Chính phủ Mỹ sẽ sớm thảo luận vấn đề Cuba. Ngoại trưởng Marco Rubio hôm thứ Bảy cảnh báo: "Nếu tôi sống ở Havana và làm việc trong chính phủ, tôi sẽ cảm thấy lo lắng".


Ông Rubio: Cuba đang gặp rắc rối lớn

Ngoại trưởng Rubio hôm Chủ nhật tiếp tục nhấn mạnh cảnh báo đối với Cuba. Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Meet the Press của Đài NBC, ông cho biết ông tin rằng "họ đang gặp rắc rối lớn".

"Tôi sẽ không nói ngay lúc này về các bước đi và chính sách sắp tới của chúng tôi trong vấn đề này," ông Rubio nói. "Nhưng việc chúng tôi không thích chế độ Cuba không phải là điều bí mật, và tiện thể nói thêm, chính họ là những người lâu nay vẫn ủng hộ Maduro."

Các quan chức Mỹ cho biết lực lượng an ninh Cuba đã đóng vai trò then chốt trong việc duy trì quyền lực cho Maduro. Ngoại trưởng Rubio hôm Chủ nhật nói rằng các đặc vụ Cuba thực tế kiểm soát hoạt động tình báo và an ninh nội bộ của Venezuela, bao gồm việc trực tiếp bảo vệ Maduro và giám sát mức độ trung thành trong nội bộ chính phủ của ông.

"Chính người Cuba là những người bảo vệ Maduro," ông Rubio nói. "Ông ta không được bảo vệ bởi vệ sĩ Venezuela. Ông ta có vệ sĩ Cuba."

Chính phủ Cuba hôm Chủ nhật thừa nhận rằng 32 quân nhân và cảnh sát Cuba đã thiệt mạng trong chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela, đánh dấu lần đầu tiên Cuba công bố con số thương vong chính thức. Truyền thông nhà nước Cuba cho biết những quân nhân và cảnh sát này được triển khai theo yêu cầu của Chính phủ Venezuela, đồng thời tuyên bố tổ chức quốc tang trong 2 ngày.

Trên đường trở về Washington, ông Trump xác nhận thương vong phía Cuba. "Hôm qua có rất nhiều người Cuba thiệt mạng," ông nói. "Phía họ chịu tổn thất nặng nề, còn phía chúng ta thì không có ai thiệt mạng."

Mỹ tiêu diệt phần lớn lực lượng bảo vệ Maduro – Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela

TT  Trump chỉ trích Tổng thống Colombia

Tổng thống Trump cũng chỉ trích Colombia, cáo buộc giới lãnh đạo nước này tiếp tay cho hoạt động buôn lậu ma túy vào Mỹ.

"Colombia đang mắc bệnh rất nặng, bị cai trị bởi một kẻ bệnh hoạn thích sản xuất cocaine và bán nó cho Mỹ," ông Trump nói. Tổng thống Mỹ còn cho biết thêm rằng Colombia "sẽ không còn làm như vậy nữa".

Trong buổi họp báo hôm thứ Bảy, ông Trump cũng cáo buộc Tổng thống Colombia Gustavo Petro sở hữu "nhà máy cocaine" và nhắc lại rằng ông này nên "cẩn thận".

"Ông ta có nhà máy cocaine. Ông ta có các cơ sở sản xuất cocaine. Đúng vậy, tôi cho rằng tôi vẫn giữ nguyên những gì mình đã nói trước đó. Ông ta đang sản xuất cocaine. Họ vận chuyển cocaine sang Mỹ. Vì vậy, ông ta thực sự cần phải cẩn thận," ông Trump nói hôm thứ Bảy.

Tái khẳng định vì an ninh quốc gia, Mỹ cần Greenland

Trên Không Lực Một, Tổng thống Trump một lần nữa tái khẳng định rằng vì lý do an ninh quốc gia, Mỹ cần Greenland. Ông cho biết trong bối cảnh Nga và Trung Quốc (ĐCSTQ) ngày càng gia tăng hoạt động, khu vực Bắc Cực này có ý nghĩa sống còn đối với an ninh của Mỹ.

"Từ góc độ an ninh quốc gia, chúng ta cần Greenland," ông Trump nói.

"Chúng ta cần Greenland... hiện nay nơi này có ý nghĩa chiến lược cực kỳ quan trọng. Xung quanh Greenland đầy rẫy tàu thuyền của Nga và Trung Quốc," ông Trump nói với các phóng viên trên Không Lực Một. "Xét từ góc độ an ninh quốc gia, chúng ta cần Greenland, còn Đan Mạch thì không thể làm được điều đó."

Tổng thống nói thêm: "Liên minh châu Âu cũng cần chúng ta sở hữu Greenland, và họ cũng biết điều đó".


Đáp lại, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen nói rằng "Mỹ không có quyền sáp nhập bất kỳ quốc gia nào trong 3 quốc gia thuộc Vương quốc Đan Mạch".

"Do đó, tôi mạnh mẽ kêu gọi Mỹ ngừng các mối đe dọa chống lại một đồng minh thân thiết trong lịch sử và chống lại một quốc gia và một dân tộc khác, những người đã tuyên bố rất rõ ràng rằng họ không phải là hàng hóa để bán,"  bà nói với giới truyền thông.

Căng thẳng về Greenland tiếp tục leo thang trong những tuần gần đây. Vào tháng 12, Trump đã bổ nhiệm Thống đốc Louisiana Jeff Landry, người công khai ủng hộ việc sáp nhập Greenland vào Mỹ, làm đặc phái viên đến vùng lãnh thổ tự trị này, khiến Copenhagen triệu tập đại sứ Mỹ để yêu cầu giải thích.

Biểu tình tại Iran: Trump đe dọa can thiệp nếu có thêm thương vong

Cuối tuần qua, nhiều vụ đụng độ đã xảy ra giữa người biểu tình và lực lượng an ninh Iran. Hôm Chủ nhật 04/01/2026, tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ có "đòn tấn công" vào Iran nếu có thêm dân thường thiệt mạng. Trong khi đó, chính quyền Teheran gia tăng trấn áp phong trào phản kháng đã diễn ra từ một tuần nay.

Các cuộc biểu tình đã lan ra khoảng 40 thành phố với mức độ khác nhau, phần lớn là các thành phố nhỏ và vừa, chủ yếu ở miền tây Iran. Ít nhất 12 người, bao gồm cả các thành viên của lực lượng an ninh, đã thiệt mạng, theo thống kê dựa trên các báo cáo chính thức.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo hôm Chủ nhật trên chuyên cơ Air Force One từ Florida về Washington : "Chúng tôi đang theo dõi rất sát sao tình hình này. Nếu họ bắt đầu giết người như họ đã từng làm trong quá khứ, tôi nghĩ họ sẽ bị Hoa Kỳ trừng phạt rất nặng nề".

Ngay từ đầu, chính phủ Teheran đã chủ trương hòa giải với phong trào phản kháng, thừa nhận "những yêu cầu chính đáng" liên quan đến khó khăn kinh tế, nhưng đồng thời cảnh báo sẽ cứng rắn đối với"những kẻ gây bạo loạn".

Iran : Hơn 500 người bị bắt giữ
Vào lúc các cuộc biểu tình tiếp tục diễn ra ở thủ đô cũng như các tỉnh, hôm 04/01, cảnh sát cho biết đã mở chiến dịch bắt giữ rộng lớn. Theo một tổ chức phi chính phủ Iran đặt tại nước ngoài, đã có hơn 500 người bị bắt giữ.

Thông tín viên Siavosh Ghazi tại Teheran cho biết  thêm thông tin:

Chỉ huy cảnh sát thông báo một chiến dịch rộng lớn bắt giữ những lãnh tụ của các cuộc biểu tình tại Iran. Ông cho biết : « Từ hai ngày qua chúng tôi đã bắt đầu xác định và bắt giữ những kẻ cầm đầu các cuộc biểu tình ». Ông không đưa ra con số nào; nhưng đã diễn ra nhiều vụ bắt giữ ở các tỉnh cũng như Teheran.

Quan chức này đã khẳng định rằng nhiều người trên mạng xã hội kích động xuống đường cũng đã được xác định và bị bắt. Theo truyền thông, có khoảng bốn chục người đăng bài trên các mạng xã hội như Telegram đã bị đưa ra tòa.

Lãnh tụ tối cao Iran, giáo chủ Ali Khamenei, hôm thứ Bảy xác nhận chính quyền sẽ hành động chống lại những người mà ông gọi là kẻ xúi giục gây rối và tác nhân nước ngoài.

Các thông báo trên được đưa ra vào lúc những cuộc biểu tình mới đã diễn ra ở nhiều khu phố bình dân tại thủ đô Teheran và tại ít nhất ba chục tỉnh thành.

Phong trảo phản kháng bắt đầu từ hôm 28/12, ban đầu là với cuộc bãi thị của những người bán hàng tạp hóa, dường như đang lan rộng và triệt để hơn, với khẩu hiệu ngày càng cứng rắn chống lại chính quyền.